ابو القاسم گرجى

90

ادوار اصول فقه

38 - « الغرر و الدّرر » و يا « امالى المرتضى » : صاحب رياض العلماء نسخه‌هايى از اين كتاب را وصف كرده و در كتب خطى كتابخانهء آستان قدس ، چند نسخه از آن موجود است كه با نسخه‌هاى چاپى ايران و مصر از لحاظ عدد مجالس و ترتيب ابواب ، قدرى فرق دارد . « 1 » اين كتاب داراى تكمله‌هايى است كه صاحب « ادب المرتضى » گويد : نسخه‌اى خطى از آن را كه « فضل اللّه بن على الحسينى ابن الرضا » به سال 555 ه نگاشته ، نزد « شيخ محمد رضا فرج اللّه » ديده‌ام . « 2 » اين كتاب با تكمله‌اش به نام « درر القلائد و غرر الفوائد » در سال 1273 ه در تهران به چاپ رسيده و بدون تكمله به نام « امالى المرتضى » در سال 1325 ه در مصر در مطبعة السعادة چاپ شده و سيّد « محمد بدر الدين النعسانى الحلبى » و سيّد « احمد امنى الشنقيطى » برآن شروح و تعليقاتى نوشته‌اند . اخيرا در مصر استاد « محمد ابو الفضل ابراهيم » اين كتاب را با استفاده از پنج نسخه ، پاكيزه و محقّقانه به چاپ رسانده است . صاحب « ادب المرتضى » گويد : امالى شريف مرتضى داراى شرح معاصرى است به نام « الفوائد الغوالى فى شرح شواهد الامالى » كه علّامهء جليل ، شيخ « محسن بن الشيخ شريف » جواهرى نجفى متوفّى به سال 1355 ه آن را نگاشته و من به سال 1955 م نسخهء خطى آن را در نجف نزد فرزند فاضل او شيخ « محمد حسن » جواهرى ديده‌ام . اين شرح در چهار جلد بزرگ ، بيش از دو هزار ورق ، و مانند خود « امالى » جامع بين تفسير و ادب و تاريخ و لغت است . « 3 » چون اين كتاب در بعضى از موارد متضمن ستايش « شريف » و دعا به طول بقا براى او است لذا بعضى آن را املاى « سيّد » و جمع بعض شاگردان او دانسته‌اند ، ولى صاحب « ادب المرتضى » گويد : از وحدت اسلوب كتاب به دست مىآيد كه نوشتن و جمع هر دو از خود « سيّد » است ، براى شاگردان جز فضيلت روايت از « سيّد » و قرائت بر او چيز ديگرى نيست ؛ زيرا اگر كتاب جمع خود « سيّد » نباشد چون طرق روايت مختلف است عادتا بايد اسلوب نيز مختلف باشد در صورتى كه اسلوب يكى است و ممكن است

--> ( 1 ) - رجوع شود به كتاب « ادب المرتضى » ص و 159 . ( 2 ) - ص 159 . ( 3 ) - ص 159 .